Hangi Ortamda Hangi Maske Kullanılmalı?
Maske seçimi yapılırken ortamda bulunan tehlikenin türü, konsantrasyonu, çalışma süresi ve kullanılacak maskenin koruma kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.
1. Tozlu Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
İnşaat, tadilat, taşlama, kesme, zımparalama ve benzeri işlemlerde havaya çeşitli toz ve partiküller yayılabilir. Bu tür ortamlarda partikül filtreli maskeler kullanılabilir. N95 gibi filtreli yüz maskeleri partiküllere karşı koruma sağlamak üzere tasarlanmıştır; ancak gaz ve buharlara karşı koruma sağlamaz.
Tozlu ortamlarda maske seçerken şu noktalar dikkate alınmalıdır:
- Oluşan tozun türü
- Partikül yoğunluğu
- Çalışma süresi
- İhtiyaç duyulan koruma seviyesi
- Maskenin yüze uygun şekilde oturması
Özellikle ince partiküllerin bulunduğu ortamlarda maskenin yüz ile oluşturduğu sızdırmazlık önemli bir faktördür.
2. Duman ve İnce Partiküllerin Bulunduğu Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
Kaynak, metal işleme, kesme ve bazı üretim proseslerinde duman ve ince partiküller ortaya çıkabilir. Bu tür durumlarda partikül filtreli respiratörler kullanılabilir. Ancak dumanın yalnızca partiküllerden oluşmadığı durumlarda yalnızca partikül filtresi yeterli olmayabilir. Çalışma prosesinde gaz veya buhar da ortaya çıkıyorsa, uygun gaz/buhar kartuşu veya kombinasyon filtreli bir respiratör gerekebilir. OSHA, partikül filtrelerinin gaz ve buharlara karşı koruma sağlamadığını özellikle belirtmektedir.
3. Kimyasal Maddelerin Kullanıldığı Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
Kimyasal maddelerle çalışılan ortamlarda maske seçimi daha dikkatli yapılmalıdır. Çünkü her kimyasal aynı tehlikeyi oluşturmaz. Bazı kimyasallar gaz veya buhar oluştururken bazıları partikül, aerosol ya da farklı türde kirleticiler oluşturabilir.
Gaz ve buhar bulunan ortamlarda gaz/buhar kartuşlu respiratörler kullanılabilir. Kullanılacak kartuşun ise maruz kalınan kimyasala uygun olması gerekir. OSHA'ya göre gaz ve buhar respiratörleri belirli gaz veya buharlara karşı koruma sağlamak üzere tasarlanır ve kartuşun kapasitesi dolduğunda koruma özelliği azalır. Bu nedenle kimyasal kullanılan çalışma alanlarında maske seçimi yapılırken:
- Kimyasalın adı
- Güvenlik Bilgi Formu (SDS)
- Maruziyet seviyesi
- Kimyasalın fiziksel hali
- Çalışma süresi
- Ortamın havalandırması gibi bilgiler değerlendirilmelidir.
4. Gaz ve Buhar Bulunan Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
Gaz ve buharlar için kullanılan solunum koruyucular, partikül maskelerinden farklıdır. Partikül filtreli bir maske gaz veya buhara karşı koruma sağlamaz. Gaz ve buhar risklerinde uygun kartuş veya kanister içeren respiratörlerin kullanılması gerekir. Örneğin çalışma ortamında hem partikül hem de gaz/buhar riski bulunuyorsa, kombinasyon filtreli respiratörler değerlendirilebilir. Bu respiratörler hem partikül filtrelerini hem de gaz/buhar filtrelerini bir arada kullanabilir.
5. Biyolojik Risklerin Bulunduğu Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
Sağlık hizmetleri, laboratuvarlar ve bazı hayvancılık veya biyolojik materyal içeren çalışma alanlarında biyolojik riskler söz konusu olabilir. Bu tür ortamlarda kullanılacak solunum koruyucunun seçimi, maruziyetin niteliğine göre yapılmalıdır. CDC/NIOSH, belirli işyeri biyolojik risklerinde uygun onaylı partikül respiratörlerinin kullanılabileceğini ve ek gaz/buhar tehlikeleri varsa kombinasyon kartuşlarının gerekebileceğini belirtmektedir.
6. Kaynak Yapılan Ortamlarda Hangi Maske Kullanılır?
Kaynak işlemleri sırasında metal dumanları ve çeşitli partiküller oluşabilir. Kullanılacak solunum koruyucu, yapılan kaynak işleminin türüne ve ortaya çıkan kirleticilere göre belirlenmelidir.
Partikül filtreleri duman içerisindeki partikül bileşenlerine karşı koruma sağlayabilir; ancak ortamda gaz veya buhar gibi ek tehlikeler bulunuyorsa uygun kombinasyon koruması gerekebilir.
Kaynak işlerinde yalnızca solunum koruması değil, göz ve yüz koruması gibi diğer kişisel koruyucu donanımların da birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Partikül Maskesi ile Gaz Maskesi Arasındaki Fark Nedir?
Partikül maskeleri ve gaz/buhar respiratörleri aynı amaçla kullanılmaz.
Partikül filtreli respiratörler toz, duman, sis ve benzeri partikülleri filtrelemek için kullanılır. Gaz ve buharlara karşı koruma sağlamaz. Gaz ve buhar respiratörleri ise uygun kimyasal kartuş veya kanister kullanarak belirli gaz ve buharlara karşı koruma sağlamak üzere tasarlanır.Ortamda hem partikül hem de gaz/buhar bulunuyorsa kombinasyon filtreleri tercih edilebilir.
